(NPK-NTB-Julia Loge): Tredje juledag er for mange den store bytedagen. Seks av ti byter julegåver dei ikkje treng eller ikkje liker, viser ei undersøking Norstat har gjort for Forbrukarrådet.

– Sjølv om det ikkje er ein lovbestemt rett, kan du byte varer i romjula. Det kjem av langvarig praksis i handelsstanden, men vilkåra varierer frå butikk til butikk, seier Pia Cecilie Høst, leiar for forbrukardialog i Forbrukarrådet.

Aukande miljømedvit

Heile éin av tre byter julegåver for å kunne velje noko dei verkeleg vil ha. Tala frå Forbrukarrådet viser også at miljømedvitet sig inn. For tre år sidan var det 15 prosent som bytte av miljøomsyn og for å hindre sløsing, men det har auka til 22 prosent i år. Høst meiner folk kan ha god samvit når dei byter julegåver.

– Romjula er ei god tid for byting av julegåver. Det er dessutan betre for både miljøet og ein sjølv å byte til noko ein verkeleg treng, enn å la tinga liggje og slenge heime.

Mange byter ikkje

Det er fleire grunner til at mange vel å behalde ei julegåve sjølv om dei verken liker den eller har bruk for den. Ifølgje ei undersøking Norstat har gjort for Forbrukarrådet, er 12 prosent redde for å såre givaren, mens 20 prosent ikkje vil bruke tid på dette. 9 prosent byter berre dersom gåva er kostbar.

Mange byter også inn i ein tilgodelapp. Men nordmenn har tilgodelappar og gåvekort for milliardar liggjande.

– Bruk dei no, når du likevel skal byte julegåver. Det kan liggje store verdiar i det, og i romjulssal kan du få ekstra valuta for pengane, med mindre det står noko anna på tilgodelappen, tipsar Høst.

Angrerett på nettet

Er gåva kjøpt på internett, har du ikkje byterett i romjula. På den andre sida har du 14 dagars angrerett frå vara kjem fram til den som kjøpte den. Regelen gjeld om den vart kjøpt i ein norsk eller EU/EØS-tilknytt nettbutikk.

Sjølv om det har gått meir enn to veker frå givaren fekk pakka, kan det likevel vere smart å forhøyre seg om bytemoglegheitene i nettbutikken.

– Ver rask med å melde frå om at du vil angre, og forsøk sjølv om du er usikker på om du kan. Konkurransen blant nettbutikkar er stor, og det verkar som ein del har skjønt at dei kan vinne kundar på god service, seier Høst.