Kreftfri, men ikkje frisk

– Det er godt det ikkje viser utanpå, kor gale det er på innsida

Overgangen var brutalt rå for Therese Melle (33) frå Ørsta. Frå å vere fersk og lykkeleg trebarnsmor den eine dagen, til å sjå døden i kvitauget den neste.

Kreftfri, men ikkje frisk: Therese Melle (33) må lage seg eit nytt liv etter alvorleg kreftsjukdom. – Den eg var før sjukdomen kjem eg aldri til å møte igjen. Eg er glad eg overlevde, men eg er ikkje glad i livet mitt slik det har vorte. Eg må lære meg å leve livet på ein ny måte, med alle etterdønningane frå kreften, fortel ho.  Foto: Janne-Marit Myklebust

Kreften var så aggressiv at på få månader hadde han spreidd seg til hovudet, begge lunger, begge bryst, begge binyrer, lever og livmor

Rosa sløyfe
  • Årets tema: Seinskadar etter brystkreftbehandling.
  • Midlar frå årets aksjon skal gå til forsking på seinskadar etter brystkreftbehandling. Meir forsking vil føre til at færre pasientar får nedsett livskvalitet på grunn av seinskadar. Auka kunnskap om seinskadar vil også gjere det lettare å forstå og akseptere at kreftfri ikkje alltid betyr det same som frisk.
  • Kjelde: kreftforeningen.no
  • Fatigue
  • 10-35 prosent av alle som overlever kreft har fatigue.
  • Nokre av symptoma er å vere nedstemt, ha konsentrasjonsvanskar, kjenne seg utilpass, ha problem med hukommelsen, å vere trøytt og utmatta, kjenne seg kraftlaus, energilaus og døsig.
  • Mange ser langt meir friske og opplagde ut enn dei faktisk er.
  • Kjelde: Helsenorge.no
Nyheiter

Dei trudde ikkje det kom til å gå bra. Ingen sa det kanskje høgt, men det låg mellom linjene. Therese hadde kjent på det ei stund. Heile svangerskapet med dottera Emilie hadde vore tungt. Men så ville ikkje det tunge heilt gi seg. Turane til legen var mange. Så, tre månader etter fødsel, i juni 2015, snudde livet.

– Eg fekk påvist morkakekreft (choriocarcinom), som følge av svangerskapet. Dette er ein svært sjeldan og aggressiv krefttype. Det er berre eitt til to tilfelle årleg i Noreg. Kreften var så aggressiv at på få månader hadde han spreidd seg til hovudet, begge lunger, begge bryst, begge binyrer, lever og livmor.

Veslejenta: Emilie var berre tre månader gammal då Therese Melle fekk kreft. Foto: privat  Foto: Janne-Marit Myklebust

 

«No døyr eg. No må ungane vekse opp utan meg», tenkte ho. Men det var også dei som vart redninga. Emilie var tre månader. Håkon var 2,5 og Jonas var 4. Dei var verdt å kjempe for.

Kreftfri – men ikkje frisk

Det tok 1,5 år å verte kreftfri.

– Kreftfri, men ikkje frisk, seier Therese.

I dag slit ho med seinskadar. Livet vert aldri det same. 21 høgdose cellegiftkurar måtte til. Langt meir enn det som er vanleg i standard kreftbehandling. Ein operasjon for å fjerne eine binyra. Alt i Oslo, på Rikshospitalet og på Radiumhospitalet. Kurane var lange. Mange av dei varte i 14 timar. Nokre av dei var tre dagar på rad. Andre fem dagar.

– Eg kjempa for livet, og fleire gonger såg det mørkt ut. Det var ei berg- og dalbane kjenslemessig. Det var ikkje alltid legane visste kva dei skulle gjere. Vegen vart til mens vi gjekk. Fleire gongar tenkte eg at det hadde vore betre å få sleppe. Så var det desse tre eg hadde heime. Eg hadde ikkje sete her i dag, om det ikkje var for dei. Eg miste også eine broren min i ei ulykke to år tidlegare. Eg måtte kjempe for resten av familien min også. Det var nok tragedie.

Dagen legen fortalde at ho skulle slutte med cellegift var heller ingen lykkeleg dag.

– Ingen var sikre på om dette kom til å gå bra. Men eg hadde fått så mykje cellegift at legen var redd for å ta livet av meg om ho gav meg meir. Så vi måtte reise heim og vente.

Ventetida var vond, men det som er verdt å vente på er gjerne noko godt. Therese var kreftfri, hausten 2016.

Men behandlinga har sett sine spor.

– Det er godt det ikkje viser utanpå, kor gale det er på innsida, sa bestemor mi til meg. Det er så sant. Samstundes gjer det alt mykje vanskelegare når eg må forklare at den Therese eg var før, ho er vekke. Eg må lære meg å leve livet på nytt.

Rosa sløyfe

I oktober arrangerer Kreftforeningen og Brystkreftforeningen Rosa sløyfe-ak-

sjon. Aksjonen har namnet «Kreftfri – men ikkje frisk».

– Det var ikkje brystkreft som råka meg, men eg tenkjer at denne kampanjen gjeld så mange fleire. Mange som har hatt kreft opplever seinskadar. For meg er det viktig å dele, nettopp fordi dette gjeld så mange. Det handlar om at eg ikkje klarer å leve opp til mine eigne forventningar om korleis kvardagen skal vere som kreftfri. Det er så mykje eg vil, men som eg ikkje får til. Eg trur samfunnet generelt treng meir informasjon om dette, slik at det er lettare å forstå at det å vere kreftfri ikkje betyr at folk nødvendigvis er friske.

Ein tur heim: Under behandling, men endeleg heime i sofaen i Volda, saman med Jonas. Foto: privat  Foto: Janne-Marit Myklebust

 

Kvardagen må halde fram. Også då Therese kjempa mot kreften, var ho og ektemannen, Steffen Myklebust, opptekne av at ungane skulle oppleve at det var kvardag, trass den altoppslukande situasjonen dei hadde kome i. Besteforeldre, familie og vener stilte opp, og losa ungane trygt gjennom kvardagane, så Therese og Steffen kunne konsentrere seg om turane til Oslo. Å ta livet tilbake.

Vanskeleg kvardag

– Eg er glad eg lever, men eg er ikkje glad i livet mitt. Det var ikkje slik eg såg føre meg at det skulle verte.

Ho har brukt dei siste to åra på å trene seg opp igjen, og har mellom anna hatt eit opphald på Mork rehabiliteringssenter.

– Dei er fantastisk flinke!

Kroppen var så nedkøyrt etter behandlinga at ho hamna i rullestol. Kraftig nevropati (nerveskade) gjorde at ho ikkje var i stand til å gjere dei enklaste oppgåver, som å sette strikk i håret på dottera, knappe igjen ein vanskeleg knapp i jakka til sonen, lage middag. Alt som er sjølvsagt i ein kvardag, var ikkje lenger det. Kraftig fatigue (utmatting), nedsett høyrsel, beinskjørheit og overgangsalder. Lista er lang og vond å svelge for ei som berre er 33 år.

Eit lite pusterom: Små turar i nabolaget, som her i Elvadalen i Volda, gjer godt, men når vinteren kjem med snø, is og kulde, vert det slutt på turane. – Kreftsjukdomen har gjort meg beinskjør, og nerveskade gir meg dårleg balanse. Eg tør ikkje gå ut.  Foto: Janne-Marit Myklebust

 

– Eg gjekk frå rullestol til krykker og deretter til stavar. No går eg utan hjelpemiddel, bortsett frå i ulendt terreng. Eg ser kanskje frisk ut på utsida, men på innsida slit kroppen med å halde følge med kvardagen, der tre små born også krev sitt. Å verte uføretrygda i ein alder av 32 år, det var ikkje kjekt. Eg er utdanna sjukepleiar og eg elska yrket mitt. Draumen min var å utdanne meg til jordmor. Det å ikkje få oppleve det er svært tungt å svelge.

Hovudet vil

Dagane varierer. Nokre dagar er betre enn andre. Andre dagar er det vanskeleg å få kroppen til å spele på lag. Berre det å hente ungane på skule og i barnehage kan koste all energi.

– Ungar tilpassar seg raskt. Eg trur ikkje dei hugsar korleis eg var som frisk.

Men Therese hugsar det sjølv. Det er noko av det tyngste med kvardagane.

– Hovudet vil, men kroppen heng ikkje med. Det er tøft for fleire enn meg. Steffen får den største belastninga her heime. Han er lege, og forstår kva eg slit med. Det hjelper veldig på, men samvitet mitt har det likevel ikkje bra.

Det er ikkje berre å ta seg saman. Å godta at det er slik det skal vere, er vanskeleg.

– Det var lettare då eg gjekk på krykker. Då såg folk at det fysisk var noko gale med meg. Eg forstår at det er lettare å tenke at eg er frisk no, at eg skal klare meir, fordi det eg slit med sit på innsida. Det er vanskeleg å snakke om det, og difor er eg også veldig glad for at Rosa sløyfe har det fokuset det har. Det er vanskeleg å ikkje kunne stille på dugnader på lik linje med andre. Å bidra i kvardagen til ungane, vere med på fjellturar, den første turen i slalåmbakken, sjå dei vekse på å lære nye ting. Eg sit ufrivillig heime. Eg har ikkje hatt energi til å vere til stades på ein heil fotballcup. Det er utruleg sårt. Kva andre tenkjer eller forventar av meg, veit eg ikkje, men eg veit kva eg forventar av meg sjølv.

Ho prøver å sjå framover. Kanskje kan livet verte betre. Men fatiguen er kronisk.

– Kanskje klarer eg meir når ungane har vorte større og meir sjølvhjelpte. Kanskje kan eg jobbe ein liten prosent. Om det er realistisk veit eg ikkje, men eg håper jo det. Å gå i ein kvardag aleine, utan kollegaer og lite sosialt liv på dagtid, det er i periodar veldig tøft. Eg veit eg ikkje er aleine om å ha det slik. Eg håper at Rosa sløyfe kan gjere samfunnet meir merksam på alle som er i ein slik situasjon. Vi er kreftfrie, takk og lov. Men livet vert aldri det same.